Nói về vấn đề này, PGS.TS Trần Đức Quý - Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội - luôn nhấn mạnh đến phương châm “hợp tác đôi bên cùng có lợi”, tức là mối quan hệ nhất thiết phải được xây dựng trên cơ sở nhu cầu và lợi ích đôi bên.

Hợp tác nhà trường - doanh nghiệp: Tiềm năng chưa được khai thác

Quan hệ hợp tác giữa các trường ÐH và doanh nghiệp luôn được nhấn mạnh là yếu tố cốt lõi trong xây dựng hệ thống giáo dục ÐH gắn liền yêu cầu thực tiễn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội. Tuy nhiên, trên thực tế dường như mối quan hệ trên chưa thực sự gắn kết, phát huy hiệu quả. PGS nghĩ gì về điều này?

- Có thể nói, liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động đào tạo trong nhà trường, cho doanh nghiệp, cho người học và cho xã hội. Tuy nhiên, tại không ít nhà trường, mối quan hệ này mới chỉ giới hạn ở hình thức đưa sinh viên đến thực tập và tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp. Thậm chí hợp tác trong tuyển dụng sinh viên cũng chưa sâu mà chỉ đơn giản là: Doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng gửi thông báo đến trường, nhà trường dán thông báo ở bảng tin để sinh viên biết, chủ động nộp hồ sơ cho doanh nghiệp...

Còn hợp tác sâu như doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo như: Hỗ trợ máy móc, thiết bị, công nghệ, tham gia vào các bài giảng chuyên môn và cải tiến chương trình đào tạo... đâu đó đã có nhưng chưa nhiều, chưa rõ nét. Nhà trường chưa chủ động chăm lo tìm kiếm cơ hội việc làm cho sinh viên. Rõ ràng tiềm năng phát triển hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn chưa được khai thác hết.

Vậy điều gì đã hạn chế các chương trình hợp tác với doanh nghiệp triển khai thực hiện tại nhà trường, thưa PGS?

- Nguyên nhân hạn chế sự phát triển các chương trình hợp tác là: Doanh nghiệp và nhà trường chưa chủ động tạo ra cơ hội và động lực cho nhau. Một bên nhà trường cần sự hỗ trợ về cơ sở vật chất, công nghệ, kinh nghiệm trong quản lý, thực tập sản xuất và một bên doanh nghiệp cần nguồn nhân lực chất lượng cao và ổn định. Nhà nước còn thiếu các quy định khuyến khích các trường cũng như doanh nghiệp cùng liên kết, hợp tác.

Các yếu tố cản trở khác là nhà trường và doanh nghiệp thiếu thông tin về đối tác, giảng viên thiếu kỹ năng về phát triển quan hệ hợp tác với doanh nghiệp; thiếu các quy định khuyến khích các khoa, đơn vị trong trường thực hiện chương trình liên kết, hợp tác với doanh nghiệp.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp chưa có bộ phận xây dựng kế hoạch, chiến lược phát triển nhân sự cũng như chiến lược hợp tác, phát triển bền vững với nhà trường...

Lãnh đạo nhà trường phải chủ động

Được biết, hiện nay Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội đang có mối quan hệ hợp tác với trên 2.000 doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đây thực sự là một con số rất lớn. Nhưng quan hệ giữa nhà trường với các doanh nghiệp trên đã thực sự đi vào chiều sâu hay chưa?

- Trước hết, phải khẳng định, hoạt động hợp tác doanh nghiệp đã thực sự mang lại hiệu quả thiết thực cho nhà trường và cho cả doanh nghiệp. Ở Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội, các hoạt động hợp tác doanh nghiệp được triển khai đa dạng với các mức độ khác nhau như:

Tổ chức khảo sát nhu cầu doanh nghiệp; phối hợp với doanh nghiệp tổ chức tham quan, thực hành, thực tập tại doanh nghiệp; phối hợp với doanh nghiệp tổ chức các chương trình cung ứng nhân lực, các hội thảo định hướng nghề nghiệp, bồi dưỡng kỹ năng tìm việc cho HSSV; phối hợp với doanh nghiệp xây dựng và triển khai chương trình đào tạo trước tuyển dụng; phối hợp tổ chức đào tạo ngắn hạn theo yêu cầu doanh nghiệp; tiếp nhận đơn hàng và hợp tác nghiên cứu, sản xuất với doanh nghiệp; tổ chức đánh giá kỹ năng nghề quốc gia cho kỹ thuật viên đến từ doanh nghiệp; huy động các nguồn lực từ doanh nghiệp trong việc tài trợ thiết bị đào tạo cho nhà trường và trao tặng học bổng cho HSSV...

Một số kết quả cụ thể: Hàng năm, 100% HSSV của trường đi thực tập tốt nghiệp tại doanh nghiệp. Hơn 2.000 doanh nghiệp đã tiếp nhận HSSV của trường đến thực tập; hàng ngàn HSSV được thực tập sản xuất trực tiếp trên các dây chuyền sản xuất của nhà máy.

Nhà trường thu hút trên 10.000 sinh viên tham gia tìm kiếm cơ hội việc làm hàng năm. Tỷ lệ HSSV có việc làm tại thời điểm phát bằng tốt nghiệp là 60% (đối với hệ đại học), 50% (đối với hệ cao đẳng). Sau 8 tháng tỷ lệ này tăng lên 80% HSSV có việc làm.

Mỗi năm nhà trường đã chỉ đạo Công ty LETCO (công ty trực thuộc trường) đưa từ 3.000 - 4.000 HSSV sang nước ngoài làm việc. Trong đó chủ yếu là sinh viên làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp, kỹ thuật, có điều kiện tiếp cận công nghệ mới và thu nhập ổn định.

Phối hợp với các doanh nghiệp đào tạo ngắn hạn, đánh giá kỹ năng nghề cho người lao động bao gồm 9 nghề: Công nghệ ô tô, hàn, Cắt gọt kim loại trên CNC, Thiết kế đồ họa, Công nghệ thông tin (Ứng dụng phần mềm), Điện công nghiệp, Vận hành sửa chữa thiết bị lạnh, May công nghiệp, Điện tử công nghiệp.

Trường đã được nhiều doanh nghiệp tài trợ học bổng cho sinh viên, hỗ trợ thiết bị, máy móc và công nghệ phục vụ đào tạo như Tập đoàn Hồng Hải (Foxconn) với 4,5 triệu USD cùng thiết bị máy cơ khí hiện đại; Tập đoàn Toyota với 80.000 USD và thiết bị công nghệ đào tạo sơn, gia công sửa chữa thân xe ô tô; và tiếp nhận một số tài trợ từ các doanh nghiệp khác như: Mitsubishi, Samsung, Nissan Techno…

Triển khai được các hoạt động phong phú như trên không phải điều dễ dàng. Vậy theo PGS, để mô hình kết nối doanh nghiệp với nhà trường thực sự phát huy hiệu quả, không phải chỉ ở một số trường lớn, có điều kiện, cần giải pháp căn cơ như thế nào?

- Giải pháp đầu tiên, theo tôi là sự chủ động của lãnh đạo nhà trường, cần nâng cao năng lực đào tạo thông qua bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới chương trình để đảm bảo đào tạo chất lượng, tạo niềm tin với doanh nghiệp.

Thứ hai, thiết lập đơn vị chuyên trách về hỗ trợ việc làm và hợp tác doanh nghiệp. Đồng thời, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về phát triển quan hệ hợp tác doanh nghiệp cho cán bộ phụ trách.

Thứ ba, cần xây dựng cơ chế khuyến khích các khoa, giảng viên mở rộng hợp tác với doanh nghiệp để tạo điều kiện cho HSSV trong quá trình học tập hiểu được công việc của mình sẽ làm việc tại doanh nghiệp trong tương lai.

Thứ tư, thiết lập các kênh thông tin để kết nối nhà trường với doanh nghiệp trong việc cung cấp, trao đổi thông tin về nhu cầu, khả năng của hai bên như cổng thông tin điện tử, thư điện tử, hội thảo, hội chợ, hoạt động của cựu sinh viên... thông qua các đơn vị tổ chức trung gian như Hội Nghề nghiệp, Ban quản lý các khu công nghiệp, Hiệp hội doanh nghiệp, Phòng Công nghiệp và Thương mại...

Cuối cùng, Nhà nước cần bổ sung, hoàn thiện các quy định khuyến khích hoặc bắt buộc các trường phải hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực, như xây dựng chương trình đào tạo có sự tham gia của doanh nghiệp, định kỳ điều tra ý kiến doanh nghiệp về sinh viên tốt nghiệp... Đồng thời, Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với hoạt động đào tạo nguồn nhân lực.

Xin cảm ơn PGS!